Melbourne

Dan nu alsnog Melbourne! De derde zondag dat we in Australie zijn vliegen we naar Melbourne, voor een twee weken durend dansfestival waarin de Australische danswereld haar werk van de afgelopen jaren presenteert. Paul is door Korso, een dans-theater en producent in Den Haag, gevraagd of hij wil kijken of er interessante voorstellingen tussen zitten om eventueel naar Nederland te halen. De organisatie heeft een heel programma geregeld voor alle 'scouts', dus hij is lekker druk. En het is meteen een perfecte gelegenheid om te netwerken en alle contacten die hij al heeft in de Australische danswereld aan te halen.

Het betekent wel twee weken in een hotelkamer wonen. Da's minder, maar we zien wel. Ik ga mee omdat ik nog nooit in Melbourne geweest ben. De stad is wel diverse keren in het nieuws in mijn vakwereld langs gekomen. Jan Gehl, een Deense binnenstad-openbare-ruimte-goeroe, heeft er uitgebreid onderzoek gedaan en uitgevoerd ontwerpen achter gelaten. Er is een nieuw cultuurcomplex, Federation Square, waarvan de buitenruimte ontworpen is door een Nederlands collega-bureau. Het schijnt naast Adelaide, de enige stad te zijn met een enigszins Europese sfeer. Dus genoeg om te bekijken. Maar eerst heb ik ander werk te doen. De verhuur van de Vespuccistraat is eindelijk op gang gekomen. Een huurder was er al, maar de vergunning van de gemeente moest nog steeds afkomen. En dat is eindelijk gelukt. Nu wordt er druk ge-emaild en gebeld voor het contract.

We komen die zondag 's middags aan en ik ga meteen het een en ander schrijven en regelen. Paul gaat de stad in en ik ontmoet hem 's avonds op Federation Square om te eten. Er blijkt dat weekend een festival aan de gang te zijn, en we worden getrakteerd op vuurwerk tijdens het eten.

De volgende dag eerst over de Victoria Market gaan lopen, een hele grote overdekte markt, met allerlei afdelingen. Twee hallen die lijken op Spaanse Mercado's, een met brood, kaas, wordt, koffie, delicatessen, e.d. en een gekoelde met vlees en vis. Daarnaast een grote groente & fruit afdeling, buiten maar overdekt. En dan nog vele, vele overkappingen met andere spullen. En daar weer straatjes met kiosk-winkeltjes tussendoor. Prachtig ook het verschil tussen de markt in werking en als het na 3 uur wordt afgebroken en leeg is.

We ontbijten op de markt en vervolgens ga ik in de hotelkamer weer aan de slag. Uiteindelijk ben ik een paar dagen bezig met het huur-contract. Er moet een inventaris gemaakt worden. Daarvoor heb ik in Amsterdam al en hele berg foto's gemaakt en dat helpt enorm. En er moet een huis-handleiding komen, met allerlei tips en trucs. Het is een Indiase jongen die in het huis komt, werkend voor Nike en nieuw in Nederland. Ongelofelijk hoeveel dingen je eigenlijk allemaal vanzelfsprekend vindt, maar die voor een buitenstaander geheel nieuw zijn. Dat de wasmachine anderhalf uur over een programma doet bijvoorbeeld. Guus had me daar op gewezen. Dat wist hij van een huisruil tussen Nederlanders en Amerikanen. De Amerikanen waren een half uur gewend, en hadden de machine na 5 kwartier maar uitgezet omdat ze dachten dat er iets niet goed was! Dus bij elke kamer nagaan wat er allemaal uit te leggen valt. En het ondertussen ook niet te lang maken, want anders wordt het niet meer gelezen. Gelukkig houden vrienden in Amsterdam ook een oogje in het zeil, dus ik hoef ook niet uit ten treuren alles uit te leggen. Alle foto's bij elkaar zoeken, sommigen bewerken omdat ze te donker zijn of iets dergelijks, teksten schrijven, steeds weer wat vergeten, dus dat moet er ook nog bij, alles bij elkaar in een lay-out zetten, zo veel mogelijk in plaatjes met een kort verhaaltje. Engelstalige gebruiksaanwijzingen van de belangrijkste apparaten op internet zoeken, want in de map in Amsterdam staan alleen Nederlandse gebruiksaanwijzingen…. Ondertussen contract doornemen op allerlei 'foutjes', onderhandelen over prijs en wat daar allemaal wel en niet onder valt, emails met de makelaar en met de beheerder en dingen tussen hun afstemmen. En uiteindelijk alles heen en weer emailen, in Melbourne uit laten printen, ondertekenen, weer in laten scannen, terug emailen, nogmaals printen en per post opsturen. Donderdag ochtend is alles ongeveer gedaan.

Tot die tijd heb ik vooral binnen gezeten, een die kleine hotel-kamer. Daarna twee dagen ziek, een onbestemde buik die maar vervelend blijft doen. Dus nog langer in die hotelkamer, en alleen voorzichtig naar buiten. Mijn humeur wordt er niet beter van en dat mondt uiteindelijk onvermijdelijk uit in een ruzie met Paul, ergens op straat nadat we samen in een restaurant gegeten hebben.

Eric emailt de eerste post uit Nederland, die nog op de Vespuccistraat aan komt. Wat een berg! Veel meer dan ik gedacht had. En ook nog eens een brief erbij van de ziekenkostenverzekering. Ik ben uitgeschreven in Amsterdam en dat is automatisch aan hun doorgegeven. Daarom zetten ze de verzekering stop, tenzij ik nog een inkomen uit Nederland krijg. Dat had ik blijkbaar al een paar weken geleden aan moeten geven. Weer iets onverwachts om te regelen. Met Peter gebeld, de accountant van mijn eigen bedrijf in Nederland, om salaris te regelen. O ja, en het bestuur van dat bedrijf moet ondertussen omgezet worden naar mijn broer. Nog meer formulieren, emailen, printen, handtekeningen zetten, scannen, etc.

De ziekenkostenverzekering in Australie regelen we meteen ook maar. Ze hebben hier Medicare, een soort ziekenfonds. En door een verdrag tussen Australie en Nederland kan ik direct in Medicare instromen. Zo'n verdrag is er ook met Engeland, dus Paul kan ook. Het enige is, Medicare blijkt alleen de kosten in openbare ziekenhuizen te vergoeden. En er zijn hier ook veel privé-ziekenhuizen. (Daarvoor moet je bijverzekeren, of ie moet ze zelf betalen.) Dus wij grappen al: als we een ongeluk krijgen en een ambulance komt ons van straat opschrapen, dan moeten we wel nog even "Public hostipal! Public hospital!" roepen… :-))



Theaters op de zuidoever. Linker vind ik vooral een bijzonder gebouw. Rechts is een van de locaties van het festival.



De eerste week ben ik al wel naar een paar dansvoorstellingen geweest. De tweede week heb ik er meer tijd voor en zie ik er een heel aantal. Er zitten leuke, mooie voorstellingen tussen, en ook minder geslaagde. Geen enkele waar ik echt helemaal weg van ben. Al hoewel er eentje is, geen echte voorstelling, maar een studio-uitvoering speciaal voor de programmeurs (ik mag met Paul mee), die echt geweldig is. Gaat over hoe we met nieuws omgaan, met tv, radio, kranten, etc. (Human Interest Story van Lucy Guerin). Wel bijzonder om zo'n 'voorstelling' te zien. Kaal op de studio-vloer. De entourage wordt er bij verteld; zo ziet het decor eruit, zo is de verlichting en de kostuums. Over die voorstelling zijn we beide enthousiast. Over sommige andere hebben we hele discussies, b.v. ik vind 'm best goed, Paul heeft zich dood zitten ergeren. Boeiend om die verschillende percepties te bepraten.

Daarnaast ben ik vanaf maandag ook lange stukken door de stad gaan lopen. Melbourne heeft fascinerend veel moderne architectuur, heel expressieve gebouwen die nadrukkelijk postmodern, deconstructivistisch of super-modern zijn. Naast natuurlijk veel gebouwen die enigszins grijs zijn, zoals overal, in elke stad; een soort basale boterham die in Melbourne rijk belegd is.

Ook zijn er flink wat shopping malls in het centrum, die de redelijk grote bouwblokken doorkruisbaar maken en het netwerk van (winkel)straten fijnmaziger maken. De linker is rond een oud station gebouwd. De rechter is het geheel verbouwde, net geopende warenhuis Myer, met een behoorlijke deconstructivistische knipoog en een enorm ruime bovenverdieping. Zo hoog en ruimtelijk heb ik ze nog nergens in de wereld gezien.

Verschillende van die winkel-complexen zijn ook nog eens op de eerste verdieping via luchtbruggen met elkaar verbonden. Deze is tijdelijk buiten gebruik, omdat het gebouw aan de overkant verbouwd wordt. En dan hebben ze er toch een interessante tijdelijke functie aan gegeven.

De hoofdstraten hebben brede stoepen, zodat er volop ruimte is voor lopen, zitten, musiceren, hangen, uitstallingen, kiosken, etc. Geheel volgens de wens van Jane Jacobs. En het werkt. Bankjes in overvloed, zodat er daadwerkelijk mensen zitten. Of dit Jan Gehl zijn werk is, of dat ze er al eerder waren, moet ik nog eens nagaan. Langs een van de hoofdstraten heeft hij wel een pleintje ontworpen, met waterpartij, terrasjes, groen en zitranden. Werkt ook goed. Naar de rivier toe zijn er geen grote winkelcentra meer, maar wel veel dwarsstegen, die een soort dwaalcircuit maken. Veel uitgebreid bespoten met graffici, maar zonder dat er een groezelige sfeer hangt. Iedereen lijkt er op zijn gemak doorheen te lopen.

Valt overigens wel op dat er geen grote pleinen in het centrum van Melbourne zijn. Alleen Federation Square dan, nieuw gemaakt en aan de rand, als schakel tussen de binnenstad en de parken langs de rivier. Heeft Karres en Brands een mooi zonnig plein van gemaakt, dat samen met de architectuur een intrigerend complex vormt.

Met allerlei sub-pleintjes aan de omliggende straten, die via de openbare gebouwen met elkaar verbonden zijn. Vooral de glazen theaterzaal met uitzicht op het park vind ik prachtig.

Dinsdag huren Paul en ik fietsen en maken we een tocht naar Williamstown aan de kust. We moeten eerst door een ruig en groot industriegebied heen, met veel container opslag en vrachtverkeer. Ik vind het prachtig (beroepsdeformatie?), maar Paul is snel uitgekeken en raakt wat geïrriteerd, helemaal als het ook nog eens gaat regenen. Langs de kust wordt het beter, met veel natuur, inclusief wilde pelikanen en zwarte zwanen. Zo'n vijf uur later nemen we vanuit een suburb de trein terug naar het centrum.

Aan het begin van de fietstocht zijn we langs de Docklands gefietst, een oud havengebied dat ontwikkeld wordt tot nieuw stadsdeel. En op de terugweg komen we er met de trein nog een keer langs. Het golvende dak is het station waar we doorheen reizen. Het trekt me en later in de week maak ik nog eens een grote wandeling, naar dit gebied.

Docklands is voor mij een schokkerende belevenis. Hoe kan een haven-ontwikkeling zo dodelijk slecht zijn! Functies zijn helemaal uit elkaar getrokken. De locatie heeft geweldige plekken, maar die worden helemaal niet benut. Het is goedkoop en identiteitsloos. Het ziet er uit als een ontwikkelingsplan dat vooral snel geld op moet leveren, met plannenmakers en ontwikkelaren die het als sprinkhanen kaal vreten, om vervolgens zo snel mogelijk weg te wezen. Ik vind het schandelijk. Voorbeeld hier op de foto: een shoppingmall, wel van straten in de open lucht, ze hebben iets geleerd. Maar het ligt achteraf van het waterfront. Er wordt een mooi pleintje gemaakt, maar dat ligt volstrekt verkeert om levendig te zijn. Verspilde moeite. Het ligt aan een drukke straat bij de entree van een enorme supermarkt, waar iedereen zo snel mogelijk de parkeergarage in duikt om naar zijn auto te gaan. En om supermarkt en winkelstraten aan elkaar te verbinden wordt er een groot reuzenrad gebouwd. Niet aan het water, maar tussen de winkels. Een noodgreep om het publiek naar de winkels te trekken.

Als het op zaterdag redelijk druk is bij de winkels, is het langs het water uitgestorven. Aan de ene kant van het haven-bekken zijn er alleen kantoren gebouwd, met daaronder restaurantjes die na kantoortijd dicht zijn. Aan de andere kant zijn er woningen, met restuarantjes eronder, die vakkundig zijn afgeschermd van de 'flaneer'kade, door er met plastic omspannen lege terrassen tussen te plaatsen. (Het is nu te koud om buiten te zitten. Maar toch blijft het plastic.) Zodat het beetje levendigheid dat binnen aanwezig is, vanaf de kade in ieder geval niet te beleven is, en van binnenuit de kade en het water niet te zien zijn.

De enige plek waar wel leven is, is in een oude loods waar een muziekfestival en rommelmarkt wordt gehouden. Maar deze loods is krakkemikkig en het ziet er naar uit dat ze gesloopt gaat worden zodra de bouw weer aantrekt.

Verder lopend naar een ander deel van de haven, dat iets gemengder is en waar wat meer van de oude havensfeer is gebruikt in de ontwikkeling, kom ik een verrassing tegen. Een slingerende brug. Ik ken 'm van foto's, uit boeken, maar was me er niet van bewust dat die brug hier in Melbourne staat.

Verder lopend door de stad kom ik een oude kathedraal tegen, opgetrokken in locale zwarte steen. Heel bijzonder. En als ik op het vervolg van mijn wandeling goed kijk, zie ik die zwarte steen ineens overal terug komen: in keermuurtjes, onderbouw van oude huizen en soms zelfs hele huizen. Er is dus toch iets van een lokale eigenheid in de architectuur. Jammer dat daar in de Docklands helemaal niets mee gedaan is. Er staat daar vooral algemene moderne architectuur, veelal niet slecht, maar niet sprekend of uniek, zou zo overal in de wereld in elke willekeurige binnenstedelijke ontwikkeling kunnen staan. In mijn ogen is er niet nagedacht over eigenheid en identiteit, terwijl dat toch een belangrijke toekomstwaarde voor de ontwikkeling zou betekenen.

Als afsluiting nog een grapje, tenminste…. Dit gebouw in Melbourne staat op de Unesco Wereld Erfgoedlijst! Kun je het je voorstellen? Samen met de piramides van Egypte, Machu Pichu en de Chinese muur! Met dit vergeleken is de Nieuwe Hollandse Waterlinie een wereldwonder.

Melbourne heeft me genoeg stof tot nadenken opgeleverd. Maar na twee weken hotel ben ik het verblijf in een stad behoorlijk zat. En Paul ook. We zijn allebei blij dat we maandag weer naar de Sunshine Coast vliegen! Ongelofelijk hoe snel het rustige tropische landleven went en we als gevolg daarvan genoeg van de stedelijke drukte hebben.