Zijn Australiërs allemaal dom?

Laatst naar een evenement geweest over creatief denken. Georganiseerd door de gemeente Sunshine Coast. Geweldig dat ze zoiets organiseren! Volle zaal, veel aanloop, goed gepromoot. Een film over 'design thinking' en vervolgens een forum discussie en borrel. Helaas, ik heb de borrel niet gehaald.

De film was boeiend. Beetje verknipt, letterlijk. Veel interviews waarbij hele en halve zinnen, soms zelfs woorden, uit een interview aan elkaar geknipt waren tot een nieuw gesprek. Misschien een heuse samenvatting van een langdradig gesprek, misschien totaal wat anders dan de geinterviewde heefd gezegd. Verder veel voorbeelden van creatief denken en vernieuwend ondernemerschap: de gebruikelijke product ontwerper, ontwerp docent, internet ondernemer, etc. Maar toch leuk. Allemaal Amerikanen, veel San Francisco, opzich al een genot van herkenning in de locaties. (Hé, aan dat project heb ik gewerkt!) Eerlijk gezegd: het toonde mij hoe goed Nederland eigenlijk bezig is. De 'nieuwe' attitude die de film wil promoten: 'bedenk veel oplossingen, probeer ze goedkoop en snel uit, zonder angst voor fallen, want van de mislukkingen leer je en komen betere oplossingen, werk vervolgens de werkzame prototypen uit tot grondige oplossingen', is iets wat in Nederland behoorlijk wat gebeurd. Of is dit mijn vertekend beeld omdat ik Nederland inmiddels rozer begin af te schilderen dat het is? En is het eigenlijk net zo als overall elders, en zat ik alleen in een bevoorrecht wereldje…

In ieder geval, hier lijkt deze houding niet zo voor de hand liggend. En dat werd vervolgens oorverdovend gedemonstreerd bij het 'forum'. Afgezien van dat de techniek het af liet weten (of beter: de presentatrice wist niet hoe ze met een microfoon om moest gaan...), was het vooral inhoudelijk een dramatisch begin. Beginnen met minutenlang cv's oplezen van de vier mensen in je forum. En vervolgens, eveneens van papier, een vraag voorlezen in de trant van 'de professor in de film sprak van ...citaat..., hoe zou u daarop reageren...'. Mijn tenen waren al gekromd. Op dat moment ben ik met afgrijzen de zaal uit gelopen. Hoe krijg je het voor elkaar om vol bombarie een film te vertonen over van de gebaande wegen afwijken en fouten durven maken, en vervolgens zo volstrekt het tegenovergestelde te doen! Hebben ze er dan niets van begrepen? Is dit Australisch? Of is het dommigheid, of provinciaals? Met de verschillende dingen die ik tot nu toe hier mee gekregen heb, zou ik bijna denken dat het Australisch, of in ieder geval Queenslands, en zeker des overheids hier is. Maar misschien niet zozeer uit dommigheid, maar vooral uit de angst om het fout te doen. En zeker als overheid kunnen we het toch niet maken om fouten te maken! Dat zou gruwelijk zijn!
(Dus maken we ze bij de vleet onder de sluier van bureaucratie...) Paar voorbeelden?

Voorbeeld: sollicitatie procedure

Vorig jaar toen ik voor het eerst solliciteerde bij de gemeente, vertelde Mark hoe een sollicitatie procedure bij de overheid in zijn werk gaat. Er komt een advertentie, natuurlijk. Die moet precies vertellen wat de selectie criteria zijn. Brieven worden geselecteerd op basis van deze criteria. En vervolgens worden er een paar mensen uitgenodigd voor gesprek. Tot dusver niets vreemds. Het gesprek moet gehouden worden door drie mensen. De vragen zijn van te voren bepaald, zodat iedere kandidaat dezelfde vragen krijgt. Als een antwoord aanleiding geeft tot nieuwe vragen, dan mogen die NIET gesteld worden. Want die vragen zouden niet gesteld kunnen zijn aan de andere kandidaten. En dan zijn de antwoorden niet meer vergelijkbaar. Elke interviewer geeft vervolgens punten voor elk criterium, met een argumentatie voor dat punt. De argumentatie moet objectief toetsbaar zijn, dus gezegd zijn door de kandidaat. Interpretatie wordt ten sterkste afgeraden. Reden voor dit alles: de keuze voor de 'beste' kandidaat moet door iedereen traceerbaar zijn. Een niet gekozen kandidaat zou de beslissing kunnen aanvechten, er een rechtszaak van maken. En geen enkel lid van de selectie-commissie wil zijn baan in gevaar brengen door spontaan te zijn of op zijn ervaring en beoordelingsvermogen af te gaan. De 'beste' kandidaat uitzoeken is diegene die het beste in de vakjes past, niet diegene die het beste het werk zou doen. Creativiteit is uit den boze, "tenzij dat onderdeel is van de criteria...". (Heb het nog nergens in de criteria zien staan, en heb inmiddels toch aardig wat vacature beschrijvingen gezien.) De bureaucraten weten blijkbaar ook niet dat slechts 7% van de communicatie in een gesprek de woorden zijn. De rest is intonatie en lichaamstaal. Maar dat mag niet meegewogen worden. We zouden een menselijke fout kunnen maken!

Voorbeeld: doktersregistratie

De partner van een huidige collega is een Nederlandse huisarts. Was zo'n 20 jaar werkzaam als huisarts in Amsterdam. Toen ze samen naar Australie emigreerden, was dat op mijn collega's paspoort. (Zij is Australische.) Vervolgens moest Paddy (de huisarts) in Australie door de procedure om als huisarts geregistreerd te worden. Opnieuw, tot zover niets bijzonders.

Het proces vervolgens duurt 6 jaar en kost hen 24.000$ aan bureaucratie-vergoedingen. Met gebeurtenissen als: er moeten drie formulieren met bewijzen ingestuurd worden binnen drie weken. Alles is rond op 1 bewijsstuk na. Wordt zovast opgestuurd, zodat het alvast binnen is. Het laatste bewijsstuk wordt binnen de drie weken ook toegestuurd. Reactie 6 weken later: afgekeurd, want de bewijzen zaten niet in 1 envelop. Vraag daarop: kunnen jullie alles terugsturen? (Het gaat om gewaarmerkte kopieën uit Nederland, dus kost veel tijd om die opnieuw te krijgen.) Nee dat kan niet. Niets dat opgestuurd is mag terug gestuurd worden, ook al is het 'niet ontvankelijk verklaard' om een lullige reden. Bovendien kan het niet omdat de aanvraag-termijn van drie weken inmiddels is verstreken. Je moet de procedure weer helemaal van voren af aan beginnen. Kun je het kafkaiaanser verzinnen?

Volgens Paddy komt deze overkill aan bureaucratie uit dommigheid. Mensen hier zijn niet bijster opgeleid. Daardoor is er geen kritisch vermogen, niemand kan over de grenzen van zijn eigen hokje kijken. Niemand heeft het overzicht. Mensen zijn alleen bezig met hun eigen hokje, niet met het grotere verhaal.

In zekere zin sluit dit aan op wat twee andere mensen mij vertelde. Een vriend die hier een tijdje als prof. aan de Universiteit heeft gewerkt, stelde dat Australië veel bachelors heeft and veel te weinig masters; veel mensen die een truckje kunnen, weinig die het systeem doorgronden en er creatief mee om kunnen gaan. Een koper in mijn nieuwe werk (zelf Australiër, die een groot deel van zijn werkzame leven elders heeft gewoond) stelde het anders. Volgens hem zijn Australiërs gewoon lui; "ze willen leven als koningen en werken als prinsen".

Voorbeeld: pool fence

Er is hier een beruchte wet rond het omheinen van je eigen zwembad. De reden: kinderen uit de buurt kunnen in jou tuin terecht komen en verdrinken in het zwembad. Het komt voor! Oplossing: elk privé zwembad, gewoon in je eigen tuin, moet volledig omheind zijn door een hek van min. 1,1m hoog, met een poort met kinderveilige sluiting, een waarschuwingsbord en reddingsregels. 1m weerszijde van het hek mag geen beplanting staan. Ook niet als het hek de scheiding met de tuin van de buren is. Het hek mag geen horizontale elementen hebben waar kinderen kun kleine teentjes in zouden kunnen wringen om omhoog te klimmen. Dus kippengaas mag bv niet. Schokdraad mag natuurlijk ook niet. Het moet een afgescheiden zone binnen de tuin zijn. Dus het tuinhek mag niet zomaar naar het zwembad leiden. Een deur vanuit de woning mag ook niet, daar moet eveneens een apart hek met kinderveilige sluiting voor. Etc. Vanaf dit jaar moet iedereen een certificaat hebben dat elke paar jaar opnieuw gecontroleerd moet worden. Ook als je op 100 hectare woont, zonder buren en geen kinderen hebt.

Resultaat: jawel, in plaats van 8 kinderen zijn er dit jaar maar 3 in een zwembad verdronken, op een bevolking van 21 miljoen. En dan hebben we het niet over kinderen die in zee verdrinken, of in een van de talrijke kunstmatige meertjes die overal aanwezig zijn en geen hek hoeven te hebben. Natuurlijk is elk leven dat gespaard wordt goed, maar ik vraag me toch af of alle energie en geld en frustratie die deze pool-fence-regel kost, niet veel efficiënter aangewend had kunnen worden. Was het niet slimmer geweest om kinderen gewoon zwemles te geven? Of ouders aan te spreken op hun eigen verantwoordelijkheid? Maar misschien is dat 'te Nederlands'. Je moet tenslotte iemand anders verantwoordelijk kunnen stellen en daar vervolgens een gordijn van regels overheen draperen. Het is hier bv bij wet ook verboden om kinderen tot 12 jaar alleen thuis te laten...

Sorry, ik lijk wat erg cynisch te worden. Beetje gefrustreerd omdat ik mezelf gevangen voel in een makelaarspak en niet voldoende kans om de boel eens flink op te schudden en te laten zien dat het wel degelijk anders kan. Maar het ziet er naar uit dat ik eerst mijn tijd in deze 'gevangenis' moet uitzitten, zoals het in een gevangenis-kolonie betaamt, voor ik een vruchtbaar lid van de maatschappij mag worden. En het beeld zal ook wel vertekend zijn omdat ik in Queensland zit. Queensland wordt, zoals ik vaker hoor, door de rest van Australië gezien als de domme staat, waar ze het meeste achter lopen....